1. Self Assessment : การประเมินตนเอง
การประเมินความสามารถในการทำงานตาม Competency ต่างๆ ที่กำหนดขึ้นโดยใช้วิจารญาณของตนเอง ซึ่งถือได้ว่าเป็นวิธีการของการประเมิน Competency ที่ง่ายที่สุด แต่อย่างไรก็ตามองค์กรส่วนใหญ่ไม่นิยมใช้ เนื่องจากขาดความเชื่อถือของผู้ประเมิน เพราะผู้ประเมินอาจไม่ประเมินความสามารถของตนเองตามความเป็นจริง ซึ่งจะทำให้ผลที่ได้รับเกิดการเบี่ยงเบนไปจากความเป็นจริง
2. Supervisor Assessment : การประเมินโดยหัวหน้างาน
การประเมิน Competency ของพนักงานโดยหัวหน้างานเป็นผู้ประเมินนั้น ถือได้ว่าเป็นรูปแบบของการประเมินที่พบเห็นมากที่สุด ซึ่งองค์กรส่วนใหญ่จะนิยมใช้การประเมินแบบนี้ในช่วงของการประเมินผล การปฏิบัติงาน อาจจะประเมินเป็นปีละครั้ง (ประเมินผลปลายปี) หรือ ปีละ 2 ครั้ง (ประเมินผลกลางปีและปลายปี) ทั้งนี้การประเมิน Competency ของพนักงานโดยหัวหน้างานเป็นผู้ประเมินนั้น อาจได้รับผลการประเมินที่ไม่ถูกต้องหรือเบี่ยงเบนไปจากความเป็นจริง ซึ่งอาจเกิดขึ้นจากการที่ผู้ประเมินมีอคติ หรือไม่รู้หลักการหรือแนวทางในการประเมินผลการปฏิบัติงานอย่างถูกต้องชัดเจน
3. 108 – Degree Assessment : การประเมินแบบ 180 องศา
การประเมินความสามารถในการทำงานตาม Competency ที่กำหนดขึ้นโดยหัวหน้างานและตนเองเป็นผู้ประเมิน ซึ่งถือได้ว่าเป็นรูปแบบของการประเมินที่ผสมผสานระหว่างวิธีการประเมินตนเองกับการประเมินโดยหัวหน้างาน เพื่อลดปัญหาอคติที่เกิดจากการประเมินทั้งนี้วิธีการประเมินในรูปแบบนี้ควรมีการกำหนดน้ำหนักของผู้ประเมินว่าจะให้น้ำหนักของหัวหน้าผู้ประเมินเป็นเท่าไร และพนักงานประเมินเป็นเท่าไร ซึ่งควรกำหนดน้ำหนักเป็นเปอร์เซ็นต์ และผลรวมเปอร์เซ็นต์ของหัวหน้าและพนักงานประเมินควรเป็น 100 เปอร์เซ็นต์ หลังจากนั้นนำผลที่ได้จากการประเมิน Competency ทั้งจากหัวหน้างานและพนักงานมาหาค่าเฉลี่ยของการประเมิน
4. 360 – Degree Assessment : การประเมินแบบ 360 องศา
การประเมินความสามารถในการทำงานตาม Competency ที่กำหนดขึ้นรอบทิศทางซึ่งอยู่บนพื้นฐานของทีม (Team – Based Approach) โดยมีผู้ประเมินที่เกี่ยวข้องในการทำงานทั้งหมดเป็นผู้ประเมิน ไม่ว่าจะเป็นหัวหน้างาน ตนเอง เพื่อนร่วมงาน ผู้ใต้บังคับบัญชา ลูกค้า ผู้จัดจำหน่าย (Supplier) ทั้งนี้วิธีการประเมินในรูปแบบนี้จะต้องมีการกำหนดน้ำหนักของผู้ประเมินว่าจะให้ผู้ประเมินมีน้ำหนักการประเมินอย่างไร โดยกำหนดเป็นเปอร์เซ็นต์ รวมกันได้ 100 เปอร์เซ็นต์ และหลังจากนั้นนำผลที่ได้จากการประเมิน Competency จากผู้ประเมินต่างๆ มาหาค่าเฉลี่ยของการประเมิน อย่างไรก็ตามวิธีการประเมินแบบ 360 – Degree นั้นจะมีข้อควรพิจารณา ดังต่อไปนี้
- การเลือกตัวแทนที่เป็นผู้ประเมินสำหรับหน่วยงานที่มีผู้ปฏิบัติงานในระดับหรือตำแหน่งงานเดียวกันมากว่า 1 คน เช่น เพื่อนร่วมงานมี 20 คน แต่จำเป็นต้องเลือกตัวแทนเพื่อประเมิน 3 คน ถ้าเป็นเช่นนี้อาจมีการจัดตั้งคณะกรรมการขึ้นมาเพื่อพิจารณาหาตัวแทนที่เหมาะสมในการประเมินความสามารถของตำแหน่งงาน
- การเตรียมความพร้อมของระบบสารสนเทศเพื่อการจัดการฐานข้อมูลเพราะหลังจากรวมผลการประเมินได้แล้ว ในขั้นตอนถัดไปถือการประมวลผลเพื่อหาผลสรุปรวมของการประเมินจากตัวแทนทั้งหมด ดังนั้นควรมีการเตรียมความพร้อมด้วยการนำเอาเทคโนโลยีสารสนเทศมาช่วยในการบริหาร/จัดเก็บข้อมูลที่รวบรวมได้
- ไม่ว่าจะเป็นการประเมินด้วยรูปแบบใดก็ตาม ควรมีการจัดอบรมให้ผู้ประเมินเพื่อให้ความรู้และความเข้าใจเกี่ยวกับแนวทางและวิธีการประเมิน Competency ของพนักงานรวมทั้งรายละเอียดของ Competency และพฤติกรรมของ Competency ที่กำหนดขึ้น
- การเลือกวิธีการประเมิน นั้นไม่มีสูตรสำเร็จตายตัวว่าจะต้องเป็นวิธีการใด ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับการยอมรับและความพร้อมในการนำมาใช้ของแต่ละองค์กร
- องค์กรเดียวกันอาจใช้วิธีการประเมินความสามารถของพนักงานแตกต่างกันได้ เช่น การประเมินแบบ 360 องศาสำหรับระดับผู้จัดการขึ้นไป และใช้การประเมินแบบ 180 องศา สำหรับระดับพนักงาน หรือสายงานขายใช้การประเมินแบบ 360 องศา สำหรับสายงานสนับสนุน และสายงานการผลิตใช้การประเมินแบบ 180 องศา แต่ทั้งนี้ควรมีการกำหนดเป็นนโยบายและมีการสื่อสารให้กับพนักงานอย่างชัดเจนว่าจะใช้วิธีการประเมินแบบใดและใช้กับกลุ่มงานหรือตำแหน่งใดบ้าง
