อาชีวอนามัย (Occupational Health) เป็นศาสตร์และศิลป์ที่ว่าด้วยการดูแล ป้องกัน ส่งเสริมสุขภาพของผู้ประกอบอาชีพทุกสาขาอาชีพ เพื่อให้มีสุขภาพที่ดีทั้งทางด้านร่างกาย จิตใจ และสังคม ปราศจากโรคหรือผลกระทบเนื่องมาจากการทำงาน รวมทั้งมีสภาพและสิ่งแวดล้อมที่ปลอดภัยจากปัจจัยสิ่งคุกคามสุขภาพอนามัย ทำให้สามารถปฏิบัติงานได้อย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล

อาชีวเวชศาสตร์ (Occupational Medicine) เป็นศาสตร์ที่เน้นการศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างการเกิดโรคหรือผลกระทบเนื่องจากการทำงาน กับปัจจัยที่เป็นสาเหตุในสิ่งแวดล้อมการทำงาน ทั้งนี้ การดำเนินงานมีขอบเขตครอบคลุมถึงการค้นหา บ่งชี้ปัจจัยที่เป็นอันตราย มาตรการเชิงป้องกันการสัมผัสปัจจัยอันตรายในการทำงาน รูปแบบการเกิดผลกระทบ การตรวจวินิจฉัย และการรักษาหรือฟื้นฟูสุขภาพของผู้ปฏิบัติงาน

การป้องกันโรคจากการทำงาน

มีเป้าหมายเพื่อควบคุมโรคจากการทำงานหรือผลกระทบที่เกี่ยวเนื่อง โดยการตรวจสุขภาพทั่วไป และตรวจสุขภาพเฉพาะที่เน้นตามลักษณะงานที่ทำ ติดตามปัญหาโรคจากการทำงาน ในโครงการการเฝ้าระวังโรคจากการทำงานและมีโครงการรณรงค์ป้องกันโรคจากการทำงาน ทั้งนี้ มีกิจกรรมที่ควรดำเนินการได้แก่

1. ตรวจสุขภาพทั่วไปก่อนเข้าทำงาน
2. ตรวจสุขภาพเฉพาะที่เน้นตามลักษณะงานที่ทำ เพื่อจัดทำระเบียนประวัติผลการตรวจสุขภาพเป็นรายบุคคล
3. โครงการเฝ้าระวังโรคจากการทำงาน
4. โครงการรณรงค์ป้องกันโรคจากการทำงาน เช่น การให้ความรู้ผ่านสื่อต่าง ๆ จัดทำเอกสารข้อมูล ประชาสัมพันธ์ หรือนิทรรศการที่เกี่ยวข้องกับการส่งเสริมสุขภาพและป้องกันโรคจากการทำงาน ตลอดจนโรคหรือการเจ็บป่วยตามฤดูกาล ฯลฯ

การจัดบริการเกี่ยวกับสุขภาพอนามัย

จัดให้มีหน่วยบริการสุขภาพหรือสถานพยาบาลที่ดูแลการเกิดโรคทั่วไป โรคจากการทำงาน และเข้าร่วมในโครงการเฝ้าระวังโรคจากการทำงาน โดยจัดทำระเบียนข้อมูล ประวัติการเจ็บป่วย จำแนกโรคหรือการบาดเจ็บจากการทำงาน และจัดทำสถิติแนวโน้มของโรคและอุบัติเหตุในแต่ละแผนกเพื่อนำผลมาใช้ในการป้องกันและควบคุมโรคและอุบัติเหตุต่อไป