เป็นศัพท์ที่ฮิต ติดปากกันไปแล้วสำหรับการบริหารจัดการในบ้านเรา ในเรื่องง่ายๆ แต่เดิมที่เรียกขานกันมานานว่า “ความสามารถ” ทำให้หลายๆท่านเกิดความสับสนกันอย่างมาก อาทิ
1. ความสามารถ จะหมายถึงสิ่งเดียวกับสมรรถภาพ ซึ่งในความเป็นจริง Competence / Compentencies (ความสามารถ) จะไม่ใช่สิ่งเดียวกับสมรรถภาพ (Copabilities)
Thomas B. Wilsn (2003 :45 ) อธิบายว่า สมรรถภาพ เป็นอะไรที่องค์กรต้องการมีเพื่อปฏิบัติการทางกลยุทธ์ ซึ่งสมรรถภาพนี้จะรวมเทคโนโลยี ระบบการจำหน่ายหรือสถานที่ ภาพลักษณ์และการเป็นตัวแทนทรัพยากรทุนต่างๆและคน
และสมรรถภาพนี้ถ้าพิจารณาใน ความเก่งของคน (Human Talent) จะเป็นทักษะวิชาชีพ (Technical Skill) ที่รวมคุณลักษณะที่ต้องการ สไตล์ ระดับทักษะ ศักยภาพในการเรียนรู้และความสามารถที่จำเป็นต่อความสำเร็จ
2. ความสามารถที่คิดว่าเป็นพฤติกรรมในความเข้าใจของนักจิตวิทยาแล้วแท้จริงเป็นความเข้าใจที่ไม่ถูกต้อง
Michael Armstrong and Helen Murlis ( 2001:299) บอกไว้ชัดเจนว่า “เราสนใจพฤติกรรมซึ่งผลักให้เกิดผลงาน ไม่ใช่ตัวพฤติกรรมเอง”
3. นิยาม ความหมาย ของคำว่า “ความสามารถ” ที่ใช้ๆกันอยู่ คือ ความรู้ (K) ทักษะ(S) และทัศนคติ (A) ซึ่งในความจริง แล้วทำให้เข้าใจผิดค่อนข้างมาก
ภาพ : วิวัฒนาการแนวคิดเรื่องความสามารถ
แนวคิดทางจิตวิทยา สามารถสรุปให้เข้าใจง่ายๆ คือ
ความสามารถที่มาจากคำว่า Ability นั้นจะสนใจในสิ่งต่อไปนี้
- ความสามารถในการเรียนรู้ที่จะปฏิบัติงาน
- ความสามารถในการปฏิบัติงาน
- ความเหมาะสมในการปฏิบัติงาน
ต่อมาเมื่อมีวิธีวิทยาการด้านการวัดผลและประเมินผล (Measurement & Evaluation Methodology) ได้พัฒนาแตกแขนงเป็นศาสตร์ใหม่แยกออกจากวิชาหรือศาสตร์ด้านจิตวิทยาและได้พัฒนาองค์ความรู้ทางด้านการวัดผลและการประเมินที่มีมิติกว้างครอบคลุมทั้งคนและองค์กร
จึงเป็นมิติในการมองความสามารถที่มาจากคำว่า Ability ในทางจิตวิทยาไปสู่คำใหม่ที่ลึกซึ้งกว่าคือ “ศักยภาพ” หรือ “Potential” หมายความว่า ความสนใจใน “พฤติกรรม” (Bahavior) ได้ถูกแปลไปเป็นสิ่งที่เป็น “ผลมาจากพฤติกรรม” ไม่ใช่สนใจที่ “ตัวพฤติกรรม” แนวคิดทางการวัดผลและการประเมินจึงมุ่งสนใจ
- ขีดความสามารถในการทำงานได้อย่างเหมาะสม
- สิ่งที่อยู่ในตัวบุคคลแล้วผลักดันให้เกิดผลงานที่มีประสิทธิภาพ
ต่อมาในช่วงปี 1994 เริ่มมีการพูดคุยในสิ่งที่เรียกว่า “ อะไรคือสิ่งที่ทำให้กลยุทธ์ ของธุรกิจประสบความสำเร็จ” นั่นคือที่มาของ “ความสามารถหลักของธุรกิจ” Core Competencies
แนวคิดสำคัญ ของ “ความสามรถหลักของธุรกิจ” คือ
1. สมรรถภาพ ความรู้ ทักษะ เทคโนโลยี ฯลฯ ความเชี่ยวชาญอื่นๆ
2. ความเก่ง/เชี่ยวชาญ
3. สมรรถภาพขององค์กรที่ทำให้ธุรกิจประสบความสำเร็จ
สรุป ความสามารถ (Competency) สนใจ ผลที่เกิด มากกว่าพฤติกรรม ผลกระทบ มากกว่าปัจจัยนำเข้า ความสามารถเกี่ยวกับผลงาน เมื่อเพิ่มความสามารถ สิ่งที่เพิ่มขึ้นนี้จะได้รับรางวัลถ้านำไปสู่ระดับการสร้างผลงานที่สูงขึ้น
อ้างอิง : เอกสาร คุณดนัย เทียนพุฒ
