วิธีการวางระบบความก้าวหน้าในอาชีพ
ความก้าวหน้าในอาชีพการงานในองค์การ ขึ้นอยู่กับองค์ประกอบดังต่อไปนี้
- ตัวพนักงานมีคุณภาพหรือไม่
- ผู้บังคับบัญชามีภาวะผู้นำหรือไม่
- บริษัทหรือองค์การนิยมชมชอบการบริหารแบบสากลหรือแบบครอบครัวพ่วงเครือญาติ
อย่างไรก็ดี การที่พนักงานคนหนึ่งคนใดจะมีความก้าวหน้าในหน้าที่การงานหรือไม่ ขึ้นอยู่กับความรู้ความสามารถของตนเองเสียเป็นส่วนใหญ่ ผู้บังคับบัญชาและบริษัทมีความสำคัญรองลงไป
การวางระบบความก้าวหน้าในหน้าที่การงาน เป็นเรื่องของการวางแผนกลยุทธ์ เป็นการคิดเผื่อไปข้างหน้าให้กับพนักงานขององค์การ และถ้าพิจารณาอีกด้านหนึ่ง ถือเป็นกลยุทธ์ขององค์การที่ต้องการจูงใจให้พนักงานทุมเทกำลังความรู้ความสามารถในการปฏิบัติงานให้กับองค์การ ซึ่งเป็นเรื่องที่ละเอียดอ่อนและซับซ้อน ยากที่จะใช้ระบบเทคโนโลยีสารสนเทศจัดการได้ในขั้นตอนนี้
พนักงานจะรู้หน้าที่การงานของตนเองว่ามีอนาคตหรือไม่ เขาจะดูได้จากโครงสร้างการบริหารของบริษัท ไม่ว่าจะเป็นในรูปของการจัดองค์การ การวางโครงสร้างตำแหน่ง การกำหนดโครงสร้างเงินเดือน และการจัดการระบบสวัสดิการ เป็นต้น ข้อมูลดังกล่าวสามารถสืบค้นได้จากข้อมูลพื้นฐานของบริษัท
เมื่อพนักงานทราบว่าโครงสร้างการบริหารเป็นอย่างไรแล้ว ก็จะหันมาสำรวจตรวจตราตนเองว่าจะสามารถไต่เต้าไปสู่ตำแหน่งงานในแต่ละระดับที่กำหนดไว้ในโครงสร้างทางการบริหารด้วยวิธีใดได้บ้าง เช่น องค์การมีการจัดวางแผนความก้าวหน้าในสายอาชีพหรือไม่ อย่างไร ภาษาอังกฤษ เรียกว่า Career Development หรือจะก้าวได้โดยอาศัยพลังอำนาจอื่น
บริษัทได้มาตรฐานพอสมควร จะมีการกำหนดคุณสมบัติขั้นต่ำ (Qualification) ของบุคคล ที่จะครองตำแหน่งงานเหล่านั้นไว้ อย่างน้อยก็ใช้เป็นเกณฑ์ร่วมกันระหว่างนายจ้างและลูกจ้าง การจะไต่เต้าสู่ตำแหน่งที่สูงขึ้นมีหลักเกณฑ์กำหนดไว้ นานวันเข้าก็จะกลายเป็นธรรมเนียมปฏิบัติขององค์การ
ระบบดังกล่าว นอกจากเป็นคุณลักษณะของบุคคลที่จะดำรงตำแหน่งงานเหล่านั้นแล้ว ยังมีหลักสูตรฝึกอบรมสัมมนาทางวิชาการหรือทางเทคนิค ซึ่งเป็นการเพิ่มพูนความรู้ที่จำเป็นในแต่ละตำแหน่งงาน จากระดับตำแหน่งงานปฏิบัติไปจนถึงระดับตำแหน่งงานบริหาร เท่ากับเป็นการเพิ่มโอกาสให้พนักงานมีความพร้อม ที่จะเลื่อนตำแหน่ง
เพียงเท่าที่กล่าวมาข้างต้น ยังไม่เป็นการเพียงพอต่อความก้าวหน้าในหน้าที่การงาน จำเป็นต้องพิจารณาโอกาสในการเติบโตด้วย คำว่าโอกาสในที่นี้หมายถึง
- ผู้บังคับบัญชาสนับสนุนหรือไม่
- บริษัทเปิดโอกาสให้ผู้มีความรู้ความสามารถแค่ไหน เพียงใด หรือใช้ระบบอาวุโส พรรคพวกก่อนความสามารถ
- ธุรกิจของบริษัทอยู่ในตลาดแข่งขันสมบูรณ์หรือไม่ ถ้าพนักงานทำงานในบริษัทที่อยู่ในตลาดแข่งขันสมบูรณ์ จะทำให้ผู้ประกอบการให้ความสำคัญกับความรู้ความสามารถของพนักงานมากว่าความบริษัทผูกขาด และโอกาสในการก้าวหน้าของพนักงานย่อมมีมากขึ้นด้วย
ความสามารถของระบบเทคโนโลยีสารสนเทศคงช่วยได้เฉพาะการบันทึกข้อมูลโครงสร้างทางการบริหารและระบบข้อมูลสนับสนุน เช่นหลักสูตรฝึกอบรมสัมมนาในแต่ละตำแหน่งเท่านั้น
นอกจากนี้ ฝ่ายบริหารทรัพยากรมนุษย์สามารถใช้ระบบเทคโนโลยีสารสนเทศช่วยในการบันทึกและประมวลผลข้อมูลที่ใช้ในการวิเคราะห์ความก้าวหน้าในหน้าที่การงานเช่น
- อัตราการเข้า ออก (Turn Over Rate) ถ้าอัตราการเข้าออกสูง โอกาสการเลื่อนตำแหน่งจะมีมากตามไปด้วย แต่ประสิทธิภาพและความต่อเนื่องของงานจะหายไป
- สัดส่วนและลักษณะของการโอนย้าย
- ประวัติการดำรงตำแหน่ง
- การจัดกลุ่มงาน (Job Family)
- การจัดสายความก้าวหน้า แสดงในรูปแบบโครงสร้างตำแหน่งงาน
- หลักสูตรฝึกอบรม และคุณสมบัติของแต่ละระดับตำแหน่งงาน
ที่มา : การบริหารทรัพยากรมนุษย์ ด้วย เทคโนโลยีสารสนเทศ
โดย : ประเวศน์ มหารัตน์กุล
