ระบบประกันสังคม (Social Security) หนึ่งในบริการด้านสวัสดิการสังคมของไทย

          การดำเนินงานของการประกันสังคมมีอยู่ในหลายๆ ประเทศ ซึ่งในปัจจุบันได้มีหลักการ ที่ไม่แตกต่างกัน  เนื่องจากการประกันสังคมเป็นโครงการการบริการทางสังคมระยะยาวอีกระบบหนึ่งที่รัฐเป็นผู้ดำเนินการจัดขึ้น  ด้วยการให้ประชาชนผู้มีรายได้แต่ละคนได้มีส่วนช่วยตนเองหรือครอบครัว โดยร่วมกันเสี่ยงภัยหรือช่วยเหลือบำบัดความทุกข์ยากเดือดร้อนซึ่งกันและกันระหว่าง ผู้มีรายได้ในสังคม โดยมีนายจ้าง ลูกจ้าง และในบางประเทศมีรัฐบาลร่วมออกเงินสมทบเข้ากองทุนนี้ด้วย กองทุนนั้นจะจ่ายประโยชน์ทดแทนให้แก่ผู้ส่งเงินสมทบเมื่อเกิดความเดือดร้อน เช่น เจ็บป่วย คลอดบุตร ว่างงาน ชราภาพ เป็นต้น  
          ประเทศไทย  ได้มีความพยายามที่จะนำระบบประกันสังคมมาใช้ตั้งแต่ พ.ศ.2495 เป็นต้นมา  แต่ไม่ประสบผลสำเร็จ จนกระทั่งในปี พ.ศ.2515  กรมแรงงานได้ผลักดันให้มีการจัดตั้งสำนักงานกองทุนเงินทดแทนขึ้น เพื่อให้ความคุ้มครองแก่ลูกจ้างเมื่อประสบอันตรายหรือเจ็บป่วยจากการทำงาน ซึ่งนับว่าเป็นก้าวแรกของการประกันสังคมในประเทศไทย  ที่ให้หลักประกันแก่ลูกจ้างในการทำงาน  จนมาถึงวันที่ 3  กันยายน  2533 สำนักงานประกันสังคม จึงได้ก่อตั้งขึ้น ตามพระราชบัญญัติประกันสังคม พ.ศ.2533 โดยโอนงานของกรมประชาสงเคราะห์ส่วนที่เกี่ยวข้องกับการประกันสังคม  และงานของสำนักงานกองทุนเงินทดแทนของกรมแรงงาน  มาอยู่ในความรับผิดชอบของสำนักงานประกันสังคม  สังกัดกระทรวงมหาดไทย  และได้โอนมาอยู่ในสังกัดกระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคม เมื่อวันที่ 23 กันยายน 2536 (กระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคมเปลี่ยนชื่อเป็น กระทรวงแรงงาน เมื่อวันที่ 3  ตุลาคม 2545) ซึ่งสำนักงานประกันสังคม  ได้ยึดหลักการในการดำเนินงานประกันสังคม  คือ
          1. นายจ้าง  และลูกจ้างจะออกเงินสมทบร่วมกัน ส่วนรัฐบาลจะออกเงินอุดหนุนบางส่วน
          2. การเข้าสู่โครงการประกันสังคม  เป็นลักษณะบังคับ
          3. การจัดตั้งกองทุน  เพื่อนำไปจ่ายประโยชน์ทดแทนตามเงื่อนไขที่กำหนดและส่วนหนึ่งของเงินสมทบจะนำไปลงทุนเพื่อให้กองทุนมีสินทรัพย์มากขึ้น
          4. สิทธิในการรับประโยชน์ทดแทนเกิดจากการจ่ายเงินสมทบที่เป็นไปตามเงื่อนไข
          5. อัตราเงินสมทบ  และประโยชน์ทดแทนมีความสัมพันธ์กับรายได้ของผู้ประกันตน
          ในปัจจุบัน  สำนักงานประกันสังคมมีวัตถุประสงค์เพื่อให้หลักประกันในการดำรงชีวิตแก่ผู้ประกันตนให้เกิดความมั่นคง ตั้งแต่เกิดจนวาระสุดท้ายของชีวิต  และเสริมสร้างสังคมและประเทศชาติให้มีเสถียรภาพเป็นปึกแผ่น  โดยให้ความคุ้มครองแก่สมาชิก 7 กรณี  คือ กรณีประสบอันตรายหรือเจ็บป่วย  ทุพพลภาพ คลอดบุตร ตายที่ไม่เนื่องจากการทำงาน ชราภาพ  สงเคราะห์บุตร และกรณีว่างงาน  ผู้ประกันตนจะได้รับการคุ้มครองเมื่อเจ็บป่วยหรือประสบเหตุ  ที่ทำให้เดือดร้อนโดยจะให้ในรูปตัวเงิน (in cash) และบริการทางการแพทย์ (in kind) เพราะฉะนั้นเราจะกล่าวได้ว่า  ระบบประกันสังคม  เป็นหนึ่งในบริการด้านสวัสดิการสังคม  เพื่อที่จะคุ้มครองป้องกันประชาชนที่มีรายได้ประจำ  มิให้ได้รับความเดือดร้อนในความเป็นอยู่ของชีวิต  เมื่อต้องสูญเสียรายได้ทั้งหมดหรือบางส่วน  หรือมีรายได้ไม่เพียงพอแก่การครองชีพ
 --------------------------------------------------------
ศูนย์สารนิเทศ  สอบถามประกันสังคม โทร. 1506  www.sso.go.th