เพราะเหตุใดผู้บริหารองค์กรจึงเลือกซื้อเวลา ประคองสถานการณ์ จนกว่าจะเดินเข้ามุมอับ หรือขับรถเข้าไปถึงซอยตัน จึงจะยอมลงมือแก้ไข

เป็นธรรมดาอยู่ที่ผู้เทียวรักษาโรคสักพัก แล้วยังไม่ทุเลาจะมีความคิดแวบมาว่าท่าจะถูก “เลี้ยงไข้” เสียแล้ว
การเลี้ยงไข้ เป็นคำกริยา ซึ่งพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน ระบุว่า เป็นอาการที่หมอจงใจชะลอการรักษาโรคให้หายช้าเพื่อจะเรียกค่ารักษาได้นานๆ

หากจำแนกองค์ประกอบพบว่าการเลี้ยงไข้จะต้องประกอบด้วยคู่กรณีสองฝ่าย ฝ่ายหนึ่งเป็นฝ่ายเลี้ยง อีกฝ่ายจะต้องมีไข้

หากมองในแง่จุดประสงค์พบความขัดแย้งเรื่องเงื่อนเวลา เพราะฝ่ายหนึ่งประสงค์จะหายขาดโดยพลันทันกาล ขณะที่อีกฝายอาจประสงค์ให้หาย แต่ “ซื้อเวลา” ไว้ด้วยเจตจำนงค์บางประการ ซึ่งแน่ละ ต้องเป็นประโยชน์แก่ตน

ความเข้าใจโดยทั่วไปนั้น การเลี้ยงไข้เป็นภาวะการณ์ที่เกิดกับคน ซึ่งอยู่ภายใต้การตัดสินใจของอีกคน

หากมองเรื่องเดิมในแง่มุมใหม่ การเลี้ยงไข้อาจมิใช่ลักษณะการเฉพาะแต่กับคนเท่านั้น หากมองร่างกายหัวใจคนกับองค์กร ย่อมเปรียบเปรยกันได้อย่างน่าอัศจรรย์ใจ

และย่อมเป็นไปได้สูงที่จะเกิดการเลี้ยงไข้กับอาการเจ็บป่วยขององค์กร

แม้องค์กรสมัยใหม่จะขมีขมันตรวจโรคองค์กรกันรายปี เป็นเรื่องปกติสามัญที่ใครๆ ก็ทำกัน แต่เมื่อได้รับผลบ่งชี้โรค และความเสี่ยงที่กำลังไล่เรื่อยลงสู่ความเป็นโรค ไม่ว่าจะเป็นที่โครงสร้างแข็งทื่อไม่เหมาะสมกับเป้าประสงค์และกาละสมัย ไม่เอื้อต่อการเปลี่ยนแปลงฉับพลัน กระบวนการที่สะดุดเป็นห้วงๆ ติดขัดคั่งข้างที่คอขวด หรือสร้างลำดับบังคับบัญชาเพื่อกลั่นกรองยิบย่อยจนไม่สมจริง หรือแม้แต่เรื่องอ่อนไหวอย่างพร่องภาวะผู้นำ ขาดผู้นำบางระดับจนจวนจะหักกลาง หรือการส่งคนทำงานดีในวันวานมานำทั้งที่ไม่ได้ฝึกฝนเคี่ยวกรำให้พร้อมเลย

นี่ยังมิพักกล่าวถึงขวัญกำลังใจที่วูบไหวในความถี่เดียวกันกับตลาดทุน ความสัมพันธ์แยกแตกร้าวฉานแบ่งฝักฝ่าย หรือวัฒนธรรมจริง เต็มไปด้วยวิถีความเป็นอยู่ที่เลวร้าย พนักงานใหม่ถูกกลั่นแกล้ง คนทำงานตามที่สั่ง ไม่กล้าคิด เกิดการทำร้ายผู้อื่นเพื่อเอาตัวรอดไปคราวๆ เติบโตและรับบำเหน็จความชอบตามแต่ความชอบใจของผู้บริหาร

การจัดการกับผลลัพท์ที่ได้จากการวิเคราะห์องค์กรอย่าง “จริงใจ” เพื่อแก้ไขปัญหาหนักหนา ป้องกันความเสี่ยงที่ประชิดอยู่ตรงหน้า หรือบำรุงรักษาร่างกายให้แข็งแรงโตเต็มวัย ยังพบได้บางเบาราวกับซื้อเวลากระนั้น

เพราะเหตุใดผู้บริหารองค์กรจึงเลือกซื้อเวลา ประคองสถานการณ์จริงในองค์กรให้ดำเนินต่อไปเรื่อย จนกว่าจะเดินเข้ามุมอับ หรือขับรถเข้าไปถึงซอยตัน จึงจะยอมลงมือลงเงินลงใจแก้ไขให้เป็นไปอย่างที่ควร

เหตุประการหนึ่งคือ ไม่ต้องการสร้างภาระผูกพัน พบได้กับผู้บริหารองค์กรที่ดำรงตำแหน่งมีช่วงระยะเวลาเริ่มต้นแล้วเสร็จแน่นอน ตัวอย่างที่คลาสสิคคือองค์กรที่ตรวจพบการทุจริตเรื้อรังร้ายแรง แต่ผู้นำองค์กรให้เหตุผลเรียบๆ ว่าต้องการลงจากตำแหน่งอย่างสง่า แน่ละการสอบสวนและแก้ไขเรื่องมิชอบมาพากลแม้ไม่เกิดแต่ตน แต่ก็ใช่ว่า            ปฎิเสธความรับผิดชอบได้

เหตุประการที่สองคือ ให้น้ำหนักความสำคัญไปกับการวิ่งทำธุรกิจ เพราะหากยอดขายผลกำไรยังดำเนินไปได้ ถึงเรื่องภายในบ้านจะกระท่อนกระแท่นไปสักหน่อย ก็ย่อม “รอได้” หรือวันดีคืนดีอาจกลายเป็นเรื่องใหม่ จึงระลึกไว้ แต่ละการแก้ไขปรับปรุงไว้เสีย

เหตุประการที่สาม เป็นการลดระดับของเรื่อง ในทางทฤษฎีแม้ตัวอย่างของอาการโรคที่กล่าวมาจะเกิดแต่เหตุ หรือผู้ใด แต่ผู้รับชอบตัวจริงจะพ้นผู้บริหารสูงสุดไปไม่ได้ แต่ความเป็นจริงทางปฎิบัติช่างน่าเศร้าที่พบว่า HR กลายเป็นเจ้าภาพมาปรับปรุงแก้ไขและรับผิดชอบในผลลัพท์ที่ควรจะดีขึ้นในปีหน้า

เหตุประการต่อมา คือไม่ต้องการสร้างค่าใช้จ่ายเพิ่ม ตัวอย่างที่เป็นรูปธรรม อาทิ การพัฒนาพนักงานดาวเด่น เพื่อเร่งโตให้เป็นผู้นำองค์กรในอนาคตอันใกล้ ขอเรียนว่า ใช้เงินลงทุนโดยเฉลี่ยต่อคนต่อปีราวหกแสนถึงหนึ่งล้านบาท ส่วนการสร้างวัฒนธรรมองค์กรซึ่งค่าใช้จ่ายต่างไปตามขนาดและวัฒนธรรมสนิมร้ายเดิมที่ต้องขัดออก แต่อย่างไรเสียต้องใช้เงินเจ็ดหรือแปดหลักโดยประมาณ ภาวะการณ์คาดหวังสูงแต่ไม่จ่ายเงิน จึงเป็นการเลี้ยงไข้ปัญหาอย่างน่ากลัวไม่แพ้เหตุอื่นอีกสามประการเลย

กระทั่งวันเวลาหมุนผ่านปัญหาเดิมถูกผนึกกำลังให้แข็งขันด้วยประสบการณ์ซ้ำๆ ไวรัสลุกลามจนปรากฎอาการย่ำแย่ ท้ายสุดกระทบความอยู่รอดและผู้มีส่วนได้เสียจนเดือนร้อนทั่วหน้า

เมื่อนั้นจึงรู้ว่า ราคาที่ต้องจ่ายของการเลี้ยงไข้องค์กรนั้นมหาศาล ทั้งยังหมายให้กลับมาแข็งแรงดังเดิมได้ นับเป็นฝันอันเลือนลางเต็มที

โดย : เสาวคนธ์ ศิรกิดากร