เส้นทางของแรงงานไทยในไต้หวัน ต้องจ่ายค่านายหน้าราว 130,000 บาท ทั้งที่ตามสัญญาจ้างระบุไว้ที่ 58,000 บาท ต้องจ่ายเบี้ยบ้ายรายทางอีกมาก เช่น เงินภาษี ที่ต้องหักร้อยละ 20 กรณีคนงานอยู่ในไต้หวันยังไม่ถึง 183 วัน หรือประมาณ 6 เดือนครึ่ง

หลังจากนั้น ต้องถูกหักตลอดไปอีกร้อยละ 6 จนคนงานทำงานครบสัญญา เงินค่าอาหารที่หักต่อเดือน 4,000-5,000 เหรียญไต้หวัน ค่าเงินไต้หวันเกือบเท่าๆ กับเงินบาท ยังมีเงินค่าบริการล่ามต่อเดือน 1,500-1,800 เหรียญไต้หวัน หากคิด 3 ปีก็ต้องจ่าย 60,000 เหรียญไต้หวัน

และยังมีค่าบริการต่อกามาร์หรือใบถิ่นฐานสำหรับคนต่างด้าว 1,000 เหรียญต่อครั้ง เป็นต้น

ยอดเงินเดือนประมาณ 17,000-18,000 นับว่าสูงทีเดียว แต่ถ้าหักค่าใช้จ่ายต่างๆ และค่าหัว (ค่านายหน้า) แล้วจะเหลือ 8,500-9,700 เหรียญต่อเดือน

แรงงานชายเล่าว่า 2 ปีแรกต้องทำงานใช้หนี้ล้วนๆ พอขึ้นปีที่ 3 ถึงจะเริ่มเก็บเงินได้ ระยะแรก เงินเดือนไม่พอใช้ต้องทำงานล่วงเวลา ซึ่งนำไปสู่ปัญหาหลายๆ อย่าง อาทิ สุข ภาพ ความเครียด แต่ก็ยอมสู้ทน

"ถ้าอยู่ 2 ปี ใช้หนี้หมด ปีที่ 3 ถึงได้กำไร บวกกับเงินกันหนีอีกก็ได้เงินเป็นก้อน แต่อยู่เมืองไทย ทำงาน 3 ปีก็ไม่เห็นเงินแสน" 1 ใน 6 เปิดใจ และเผยว่าแม้เจอปัญหานานา แต่ต้องทนต่อไป ถอยไม่ได้เพราะลูกเมียที่เมืองไทยรออยู่

ปัญหาการเอารัดเอาเปรียบ อย่างเช่น เวลาป่วยจะไปหาหมอ นายจ้างไม่ให้ไป หากไปหาหมอยังต้องจ่ายเงินค่ารักษาเองอีก ทั้งที่จ่ายค่าประกันสุขภาพเดือนละ 200 บาท และในแต่ละเดือนต้องจ่าย "ค่าล่าม" ให้บริษัทนายหน้าอีก ซึ่งที่สุดแล้ว เงินก็ตกเข้ากระเป๋าเถ้าแก่นั่นเอง

นายหน้าส่วนใหญ่เป็นคนไทยภูเขาที่พูดภาษาจีนได้ และต้องคอยดูแลและอำนวยความสะดวกให้กับแรงงานไทย เช่น พาไปหาหมอเพราะคนงานสื่อสารกับหมอไม่ได้ แต่ความเป็นจริง แรงงานไทยเคยเห็นล่ามครั้งเดียวเท่านั้นตอนที่มาส่งไต้หวัน พอเจ็บป่วยขึ้นมา ล่ามกลับปฏิเสธว่าไม่ว่างจะพาไปหาหมอ

นอกจากนี้ ยังมีปัญหาที่เกิดจากคนไทยด้วยกันเองในไต้หวัน โดยเฉพาะการพนัน ยาเสพติด โดยคนไทยที่มีวีซ่าคู่สมรส อยู่ในไต้หวันได้คราวละ 6 ปีและต่ออายุได้ จะไม่ทำงาน แต่จะเข้าไปตีสนิทกับคนงานไทยตามโรงงานหรือตามร้านอาหาร เแล้วชักชวนให้เล่นพนันหรือชวนกินเหล้า พอคนงานเมาได้ที่ ครองสติไม่อยู่ก็จะชวนเล่นพนัน พอเล่นเสีย ไม่มีเงินจ่ายก็ต้องกู้เงินจากร้านอาหารไทย กลายเป็นการสร้างหนี้พอกพูน

ส่วนยาเสพติดที่ระบาดหนักในหมู่แรงงานไทย คือยาบ้าและยาไอซ์ ซึ่งหาซื้อได้ง่ายตามแหล่งเที่ยวของคนไทยที่เปิดบริการโดยคนไทย

สมเพียรบอกจากประสบการณ์จริงว่า คนดีๆ ที่มาจากไทย 100 คน พอมาไต้หวันจะเหลือคนดีๆ สัก 30 คน ที่เป็นเช่นนี้เพราะสังคมที่นี่ ง่ายต่อการจูงใจคนไกลบ้านให้เขวไปในทางผิดศีลธรรมได้ง่าย

ทุกวันหยุด คนงานไทยมักจะไปสังสรรค์กันตามแหล่งพบปะของคนไทย เช่น วัดไทย ศูนย์โฮป สถานธรรม แต่ส่วนใหญ่มักจะเฮกันไปสนุกสนาน ผลาญเงินในแหล่งบันเทิง เช่น ร้านอาหารไทย ดิสโก้เธคแถวๆ จงลี่ เถาหยวน ไทเป

เธคที่นี่เปิดบริการตั้งแต่เช้า จนสว่างของอีกวันหนึ่งเลยทีเดียว บางคนอารมณ์เหงาก็อาจจะชวนกันไปโรงแรม บางคนมานั่งดื่มคนเดียว พอเจอคนอารมณ์เดียวกันก็ชวนกันเปิดห้อง ข้ามเส้นศีลธรรมไปอย่างง่ายดาย

จำนวนไม่น้อยที่หาเงินมาได้ แต่ละลายไปในพริบตาในวงเหล้าและวงพนัน ผู้รู้จริงในแวดวงคนงานไทยในไต้หวันบอกว่า "บางคนติดผู้หญิงจนลืมครอบครัวทางบ้านที่เฝ้ารอเงินจากหัวหน้าครอบครัวอยู่ เมื่อไม่ส่งเงินนานเข้า สภาพคล่องไม่มี ความรักเริ่มสั่นคลอน ปัญหาที่ตามมาก็คือการหย่าร้าง"

"สำหรับในไต้หวันแล้ว หลายๆ คู่ที่มาทำงานด้วยกันเก็บเงินได้ก็มี มาทำงานคนเดียวแล้วคู่ครองที่เมืองไทยเลิกรากันก็มีไม่น้อย มาพบรักที่นี่ก็มีเหมือนกัน ซึ่งในส่วนของศีลธรรมต่างๆ บางครั้งมันไกลจนคนงานแทบลืมไปเลยก็ว่าได้"

6 คนไทยพูดเป็นเสียงเดียวกันว่า บ้านที่มีลูกชายที่ชอบเล่นพนัน ชอบกินเหล้า อย่าส่งมาไต้หวันเลย ขนาดคนดีๆ ยังกลายเป็นคนเลวได้เพราะสิ่งแวดล้อมยั่วยุ

หลายคนต้องไปชดใช้กรรมที่เดินทางผิดในคุกไต้หวัน ซึ่งปัจจุบันมีคนไทยติดคุกที่นี่ประมาณ 100 คน ถือเป็นนักโทษต่างชาติที่มากที่สุด

ตัวอย่างเช่น ที่เรือนจำชายไทเป มีนักโทษไทย 5 คน เป็นชายล้วน มีทั้งติดคุกคดีล่วงละเมิดทางเพศ ข่มขืน พยายามฆ่าและฆ่าคนตาย

ฝากเตือนแรงงานไทยในไต้หวันเช่นกันว่าอย่าเชื่อใจเพื่อนกันให้มากเกินไป โดยเฉพาะอย่าหลงมัวเมาไปกับสิ่งยั่วยุในต่างแดน หากย้อนเวลาได้ ทุกคนอยากเก็บเงินได้เยอะๆ หากจะกินเหล้าก็ให้รู้จักประมาณตนเอง

ไม่เช่นนั้น อาจทำสิ่งที่ไม่คาดคิดได้และเมื่อทำไปแล้วก็เสียชื่อเสียงทั้งตัวเอง ทางบ้านและประเทศชาติ กว่าจะคิดได้ก็อยู่ในคุกเสียแล้ว

ชีวิตในคุกไม่มีอิสระ แต่ก็ยังมีกิจกรรมให้ทำ เช่น เรียนภาษาจีนและอังกฤษ ฝึกอาชีพ เช่น พับกระดาษ ช่างเหล็ก ทำกับข้าว ทำไม้แขวนผ้า พร้อมมีข้าวให้กินอิ่มทุกมื้อ หากต้องการอะไรเป็นพิเศษก็บอกผู้คุมได้ เช่น อยากเล่นดนตรีก็จัดให้ และติดต่อกับทางบ้านโดยวิธีโทรศัพท์และเขียนจดหมายได้

เรือนจำที่นี่ยังใจดีให้โทรศัพท์กลับบ้านได้ทุกวันตรุษจีนและวันไหว้พระจันทร์โดยให้นักโทษใช้โทรศัพท์ทุกคน คนละ 5 นาที

สิ่งที่คนไทยในไต้หวันอยากย้ำให้ผู้ที่กำลังตัดสินใจมาทำงานที่นี่ว่า ให้นึกภาพไว้ก่อนมาไต้หวันเลยว่า ไต้หวันไม่ได้สวยหรู

ทุกคนต้องเจอสิ่งที่ดีและไม่ดี ทางออก คือ ต้องรู้จักเอาตัวรอดท่ามกลางภัยรอบตัว และตั้งมั่นอยู่ในจุดมุ่งหมาย และมีความมั่นคงในจิตใจ

นี่คือคาถาเพื่อการอยู่รอดสำหรับนักสู้ชีวิตในต่างแดน

หน้า 21

ที่มา : หนังสือพิมพ์ข่าวสด