เรามักจะได้ยินได้ฟังว่า การที่ผู้ประกอบการ หรือ SMEs (ทั้งเก่าและใหม่) ทำกิจการใด ๆ แล้วไปไม่รอด (เจ๊ง) นั้น ไม่ใช่เพราะไม่รู้จริงในเรื่องที่ทำ แต่เป็นเพราะว่า "บริหารไม่เป็น"
       
       ผู้ใหญ่หลายคนก็ไม่ต่างจากนี้ ถ้าทำอะไรผิดพลาด ทำไม่สำเร็จ ทำอะไรแล้วไม่ได้เป้า ทำแล้วมีปัญหา ทำแล้วขาดทุน ก็จะถูกตราหน้าว่า "บริหารไม่เป็น"
       
       ในทางกลับกันแล้ว ถ้าใครประสบความสำเร็จ เขาก็ว่า "บริหารเก่ง"
       
       พูดง่าย ๆ ว่า อะไร ๆ ก็ลงที่ "การบริหาร" ที่ภาษาอังกฤษเรียกว่า "Management" (ซึ่งน่าจะแปลว่า "การจัดการ" มากกว่า) หลายคนจึงเรียกรวม ๆ ว่า "การบริหารจัดการ"
       
       เมื่อต้องมี "การบริหารจัดการ" เพื่อให้งานต่าง ๆ ประสบความสำเร็จตาม เป้าหมายที่กำหนดไว้ ก็ต้องมีคนที่มาทำ "หน้าที่ในการบริหารจัดการ" ซึ่งเรียกกันว่า "ผู้บริหาร" หรือ "ผู้จัดการ" (Manager).
       
       ในทางวิชาการแล้ว ความหมายของ "การบริหาร" (การจัดการ) มีกันหลากหลาย แต่ความหมายที่ค่อนข้างจะทันสมัยในทางปฏิบัติก็คือ "การบริหารจัดการ (Managerment) คือ กระบวนการในการประสานงานเพื่อให้งานหนึ่ง ๆ บรรลุวัตถุประสงค์อย่างมีประสิทธิภาพ (Efficiently) และประสิทธิผล (Effectively)
       
       เดี๋ยวนี้ใช้คำว่า "การประสานงาน" แทน คำว่า "จัดการ" หรือ "ควบคุม" หรือ "ดำเนินการ" ก็เพราะว่าผู้บริหารมีหน้าที่ในการประสานให้หน่วยงานต่าง ๆ และบุคคลต่าง ๆ ร่วมกันดำเนินการใด ๆ หรือทำกิจกรรมใด ๆ เพื่อให้บรรลุผลสำเร็จร่วมกัน
       
       คือ ผู้บริหารจะต้องบริหารคนบริหารงานให้สามารถบรรลุเป้าหมายขององค์กร
       
       ส่วน "หน้าที่ในการบริหารจัดการ" (Management Functions) ของ ผู้บริหารในทุกองค์กรและทุกระดับนั้น จะมีด้วยกัน 4 ประการที่สำคัญ ๆ คือ การ วางแผน การจัดองค์การ การนำ และการควบคุม
       
        การวางแผน (Planning) เป็นหน้าที่เกี่ยวกับการกำหนดเป้าหมาย กำหนดกลยุทธ์และแผนปฏิบัติการเพื่อให้บรรลุเป้าหมาย รวมทั้งการรวบรวมและประสาน กิจกรรมต่าง ๆ ด้วย
       
        การจัดองค์การ (Organizing) เป็นหน้าที่เกี่ยวกับการกำหนด กิจกรรมที่ต้องดำเนินการ บุคคลที่จะเป็นผู้รับผิดชอบและปฏิบัติงาน การจัดหน่วยงาน การจัดกลุ่มงาน และการกำหนดสายการบังคับบัญชา
       
        การนำ (Leading) เป็นหน้าที่เกี่ยวกับการสั่งการ การอำนวยการและการจูงใจให้ทุกฝ่ายทำงานร่วมกันอย่างเต็มใจเพื่อให้บรรลุเป้าหมายขององค์กร
       
        การควบคุม (Controlling) เป็นหน้าที่เกี่ยวกับการกำกับดูแล การตรวจสอบผลการปฏิบัติงาน เพื่อให้งานเป็นไปตามแผนที่กำหนดไว้
       
       หน้าที่ในการบริหารจัดการ ทั้ง 4 ประการข้างต้นนี้จะมีลักษณะเป็น "กระบวนการ" (Process) คือ เป็นขั้นตอนที่ต้องทำหรือดำเนินการกันอย่างต่อเนื่อง คือทำ การวางแผน จัดองค์การ นำและควบคุมต่อเนื่องกันไปอย่างสัมพันธ์เกี่ยวเนื่องกัน (ไม่ใช่ดำเนินการในแต่ละหน้าที่อย่างแยกเด็ดขาดจากกัน)
       
       โดยทั่วไปแล้ว จำนวนระดับชั้นของผู้บริหารหรือผู้จัดการจะมีกี่มากน้อย มักจะขึ้นอยู่กับ "ขนาดของกิจการ" ว่าใหญ่เล็กเพียงใด และมีความจำเป็นต้องควบคุมหรือกำกับดูแลอย่างใกล้ชิดเพียงใด
       
       หากเป็นกิจการที่มีเจ้าของเพียงคนเดียว และเป็นกิจการที่ไม่ใหญ่นัก (หรืองานไม่ซับซ้อนมากนัก) ก็มักจะมีเจ้าของกิจการเป็นผู้บริหารด้วยในตัวคนเดียว เรียกว่า วันแมนโชว์ (One Man Show) ก็ได้
       
       หากเป็นกิจการใหญ่ มีพนักงานจำนวนมาก งานมีหลากหลายและซับซ้อน ก็อาจจะมีผู้บริหารหลายคนและหลายระดับเพื่อทำการกำกับดูแลงานและบังคับบัญชาลดหลั่นกันไป
       
       จำนวนระดับชั้นของผู้บริหารที่ยอมรับปฏิบัติกันทั่วไปจะมีด้วยกัน 3 ระดับชั้น คือ ผู้บริหารระดับต้น ระดับกลาง และระดับสูง ซึ่งมีหน้าที่ความรับผิดชอบแตกต่างกันไป รวมทั้งมีจำนวนลูกน้องที่ต้องกำกับดูแลแตกต่างกันไปด้วย
       
       ทั้งหมดทั้งปวงที่เกี่ยวกับ "การบริหารจัดการ" นี้ ฟังดูแล้วไม่น่าจะยุ่งยาก แต่พอเอาเข้าจริง ๆ ก็เล่นเอา Smart SMEs ไม่น้อยต้องหืดขึ้นคอ เพราะขาดทักษะใน การบริหารจัดการที่มีประสิทธิภาพและประสิทธิผล
       
       หลายคนจึงกล่าวว่า "การบริหารจัดการเป็นทั้งศาสตร์และศิลป์" ซึ่งทำให้อะไร ๆ ก็เลยลงที่ "การบริหาร" ครับผม !

แหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์ผู้จัดการ