หลักวิชาชีพ (Profession)
การบริหารทรัพยากรมนุษย์ ตอนที่ 1
วิชาชีพ คำๆ นี้มาจาก ภาษา อังกฤษ ว่า Profession มาจากคำกริยา “to profress” จำคำ ลาติน pro+fateri แปลว่า ยอมรับหรือรับว่าเป็นของตน เดิมคำนี้ใช้ในทางศาสนา ความว่า เป็นการประกาศจนว่ามีศรัทธา ในศาสนา หรือ การปฏิญาณตน
พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นนราธิปพงศ์ ประพันธ์ ได้เดยอธิบายว่า Profression ว่าตามรากศัพท์ หมายถึง ปฏิญาณ เพราะฉะนั้น สภาพอันแท้จริงแห่งวิชาชีพ ก็คือ อาชีวปฏิญาณ คือ การปฏิบัติตนต่อสรรพสิ่งว่าจะประกอบอาชีพตามธรรมเนียม ซึ่งมีวางไว้เป็นบรรทัดฐาน
อาชีวปฏิญาณในชั้นต้น ได้แก่วิถีอาชีพของนักบวชในศาสนาคริสเตียน ซึ่งจะต้องผ่านการฝึกฝน อบรมมาเป็นระยะเวลานานพอสมควร เพื่อให้ยึดมั่นในระเบียบวินัยที่บังคับไว้อย่างเคร่งครัด และต่อมาการฝึกอบรมเช่นนี้ถูกนำไปใช้กับวิชาชีพกฎหมาย และนายแพทย์ ด้วย
จากความหายและความเป็นมาของคำว่า Profession จะเห็นได้ว่าศัพท์คำนี้ เป็นคำที่ให้เกียรติยกย่องบุคคลที่ทำประโยชน์ ให้แก่สังคม และเป็นแบบอย่างของอาชีพที่ดี
ความหมายของหลักวิชาชีพ นั้น คำว่า วิชาชีพ ถ้าจะแปลกัน ตามตัวก็หมายถึง วิชาที่จะนำไปใช้ทำมาหากิน แต่ความหมายแท้จริง ของคำว่าวิชาชีพ มิใช่เพียงแต่การนำความรู้ไปใช้หากิน คำว่า วิชาชีพ ยังมี่สิ่งอื่นประกอบเข้ากับการนำความรู้ไปใช้หากิน อีก ก็คือ
1. การศึกษาชั้นสูงในด้านความคิด
ประการแรก ในเรื่องการศึกษาชั้นสูงในด้านความคิด ความรู้ที่จะนำไปหากินนั้นเป็นความรู้ที่คนทั่วไป หากมิได้รับการปฏิบัติจนถึงขั้นสูงแล้วจะไม่มีขึ้น การศึกษาชั้นสูง ในด้านความคิด ไม่ใช่การศึกษาในทางปฏิบัติที่เมื่อเกิดความชำนาญหรือมีประสบการณ์แล้ว ก็จะไปประกอบการได้เอง
2. การฝึกอบรมทางจิตใจเพื่อให้เกิดอุดมการณ์รับใช้ส่วนรวม
ประการที่สอง ในเรื่องการฝึกอบรมทางด้านจิตใจ เพื่อให้เกิดอุดมการณ์รับใช้ส่วนรวม เหตุที่ต้องมีการฝึกอบรมทางด้านจิตใจ เพื่อให้เกิดอุดมการณ์รับใช้ส่วนรวมเป็นเพราะว่าพวกเขาเหล่านั้น จะมีการทำงานในลักษณะผูกขาดอยู่ในตัวของมันเอง เพราะคนอื่นหากมิได้รับการศึกษาจะทำงานนั้นไม่ได้ ดังนั้นเมื่อมีการผูกขาดอยู่ในตัวเองแล้วจึงต้องทำให้ถูกต้อง ไม่ใช่ว่า เมื่อผูกขาดแล้วก็จะมุ่งหาประโยชน์ส่วนตัวโดยมิได้คำนึงถึงส่วนรวมเลย
3. การมีองค์กรมาควบคุม
ประการที่สาม การมีองค์กรมาควบคุม เนื่องจากการที่จะทำให้เกิดอุดมการณ์รับใช้ส่วนรวมได้นอกจากจะใช้การฝึกอบรมทางจิตใจ แล้วยังอาจกระทำโดยการให้มีองค์กรมาควบคุม เพื่อมิให้ออกนอกลู่นอกทางอันจะทำให้ผู้ประกอบวิชาชีพเหล่านี้ อยู่ในขอบเขต ของอุดมการณ์นั้น
หลักวิชาชีพนักกฎหมาย : ศาสตราจารย์แสวง บุญเฉลิมวิภาส
