สาระสำคัญ
1. ความสำคัญ
การวางแผนกำลังคน คือ กระบวนการคาดการณ์ความต้องการกำลังคนในองค์การ
ล่วงหน้า ว่าต้องการอัตรากำลังประเภทใด ระดับใด จำนวนเท่าใด และต้องการเมื่อใด นอกจากนี้ การวางแผนอัตรากำลัง ยังรวมไปถึงการเปรียบเทียบกำลังคนที่มีอยู่ในปัจจุบัน เพื่อให้เกิดความมั่นใจว่ามีจำนวน และประเภทบุคคลตรงตามความต้องการ โดยคุณสมบัติบุคคลนั้นตรงกับความจำเป็นของงาน และต้องพร้อมใช้งานทันทีเมื่อหน่วยงานต้องการ
การวางแผนอัตรากำลังคนสำหรับข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา นอกจากจะวางแผน ให้สอดคล้องกับความต้องการของสถานศึกษาและของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาแล้ว ยังต้องวางแผนอัตรากำลังเพื่อใช้กำลังคนให้ได้ประโยชน์สูงสุดด้วย กล่าวคือ จะต้องมีการวางแผนการกระจายอัตรากำลัง หรือเริ่มการวางแผนกำลังคนตั้งแต่ระดับสถานศึกษา ซึ่งในปัจจุบันพบว่าข้าราชการครูฯ ในระดับโรงเรียนหลายโรง มีสภาพขาดแคลนอัตรากำลัง และขาดครูสาขาวิชาเอกขาดแคลน ดังนั้น การวางแผนอัตรากำลัง สำหรับข้าราชการครูฯ จึงควรแก้ปัญหาในเรื่องจำนวน และคุณภาพของ ข้าราชการครูในสถานศึกษา
2. ปัญหาในการวางแผนกำลังคน
การวางแผนกำลังคนของหน่วยงานในหลายหน่วยงาน มักพบปัญหาในการวางแผนอัตรากำลังคน ดังนี้
2.1 การขาดความรู้ทางหลักวิชาเกี่ยวกับการวางแผนอัตรากำลัง
2.2 การขาดข้อมูลข่าวสารที่จำเป็นต้องใช้ในการวางแผนอัตรากำลัง
2.3 นโยบาย เป้าหมาย หรือวัตถุประสงค์ของหน่วยงานไม่ชัดเจน หรือไม่ต่อเนื่อง
2.4 มีการนำผลประโยชน์ส่วนตัวมาใช้ในการวางแผนอัตรากำลัง
2.5 ขาดแคลนปัจจัยสำคัญที่ใช้ในการบริหาร เช่น เงิน วัสดุ
2.6 นักบริหารไม่ให้ความสำคัญกับการวางแผนอัตรากำลัง
3. วัตถุประสงค์
การวางแผนกำลังคนสำหรับข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา สังกัดเขตพื้นที่
การศึกษา มีวัตถุประสงค์ ดังนี้
3.1 สร้างต้นแบบ การวางแผนอัตรากำลังสำหรับข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา ในสถานศึกษา และในสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา
3.2 สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา และสถานศึกษานำต้นแบบการวางแผนอัตรากำลัง ไปใช้
4. กระบวนการวางแผนกำลังคน มีองค์ประกอบสำคัญ 3 ด้าน คือ
4.1 กำลังบุคคลที่มีอยู่ในปัจจุบัน (Manpower inventory) โดยหน่วยงานต้องมีข้อมูลกำลังคนในปัจจุบันทั้งในเชิงปริมาณ และเชิงคุณภาพ
4.2 การคาดการณ์กำลังบุคคลในอนาคต (Manpower forecst) หน่วยงานต้องมีการคาดการณ์ และระบุไว้ให้พร้อมว่า ในอนาคตต้องการบุคคลจำนวนเท่าใด ประเภทใดบ้าง ตลอดจนระบุรายละเอียดถึงคุณสมบัติต่าง ๆ เช่น ความชำนาญงาน พื้นฐานการศึกษา และประสบการณ์
4.3 แผนกำลังคน (Manpower Plans) เป็นแผนเฉพาะที่ใช้แน่นอน สำหรับนำมาใช้ปฏิบัติเพื่อเสริมส่วนที่ขาดระหว่างข้อแตกต่างที่เกิดขึ้นจากกำลังคนที่คาดการณ์ และกำลังคน ที่มีอยู่
5. การนำไปใช้ประโยชน์
การวางแผนกำลังคนสำหรับข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษาในสถานศึกษา และใน
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา เป็นประโยชน์ที่นำไปใช้ในเรื่องการบริหารงานบุคคลได้ ดังนี้
5.1 สามารถนำไปใช้วางแผนกำหนดจำนวนอัตรากำลังข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษาได้อย่างเหมาะสม สอดคล้องกับปริมาณงานที่แท้จริง
5.2 นำไปใช้ในการสับเปลี่ยน โยกย้ายข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา โดยที่ผู้ย้ายได้ย้ายไปยังหน่วยงานทางการศึกษาที่ต้องการ และสถานศึกษาก็ได้ข้าราชการครูฯ ตรงกับกลุ่มสาระที่ต้องการเช่นกัน
5.3 นำไปใช้ในการวางแผนการพัฒนาข้าราชการครูและบุคลากรในสถานศึกษา และใน สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา
5.4 ฝ่ายผลิตข้าราชการครูฯ สามารถนำไปวางแผนการผลิตข้าราชการครูฯ ให้สอดคล้องกับความต้องการใช้อัตรากำลังของสถานศึกษา